• BIST 97.533
  • Altın 145,781
  • Dolar 3,5801
  • Euro 4,0019
  • İstanbul 17 °C
  • Ankara 11 °C
  • İzmir 17 °C
  • "Erdoğan'ı Öldürün" Pankartı Açıldı Fatih Tezcan Uyardı!
  • 18 MART ÇANAKKALE İNGİLİZ ZAFERİ Mİ?
  • 15 Temmuz'da FETÖ Darbesini İlk Haber Veren ve Milleti Meydanlara Çağıran Fatih Tezcan'a FETÖ'ye Hakaretten Dava!
  • "Erdoğan'ı Öldürün" Pankartı Açıldı Fatih Tezcan Uyardı!
  • 18 MART ÇANAKKALE İNGİLİZ ZAFERİ Mİ?
  • 15 Temmuz'da FETÖ Darbesini İlk Haber Veren ve Milleti Meydanlara Çağıran Fatih Tezcan'a FETÖ'ye Hakaretten Dava!

TACİKİSTAN YASAKÇILIĞI TÜRKİYE'DEN ALIYOR

TACİKİSTAN YASAKÇILIĞI TÜRKİYEDEN ALIYOR
Tacikistan parlamentosundaki tek muhalefet partisi olan İslâmî Uyanış Partisi Lideri Muhyiddin Kabiri, Tacikistan’ın giderek daha otoriter bir devlete dönüştüğünü belirterek, İslâm inancına getirilen yasakların sözde lâiklik adına yapıldığını ve hük

 

 

 

 

 

 

Sovyetler Birliği yıkıldıktan sonra bağımsızlığını ilan eden Orta Asya'nın en doğusundaki ülkelerden Tacikistan'da, bağımsızlığın ardından 1992'den 1997'ye kadar bir iç savaş yaşandı ve bu iç savaş sırasında 100 bine yakın Tacik hayatını kaybetti. Ülkeyi 1992'den beri yöneten İmomali Rahmon, iç savaşın getirdiği yıkımı göz önünde bulundurarak muhalefetin taleplerini dinledi ve 5 yıllık iç savaş, tarafların uzlaşmasıyla sona erdi. Orta Asya'nın en fakir ülkelerinden ve yüzde 90'ı dağlık bir alandan oluşan Tacikistan, iç savaşı sona erdiren anlaşmadan 11 yıl aradan sonra bugün yine çatışmaların eşiğinde bulunuyor. 17 yıllık iktidarını sürdüren Devlet Başkanı Rahmon, 12 yıl önce İslâmî ve seküler muhalefetle yaptığı anlaşmayı ortadan kaldıran bir dizi uygulamaya imza attı. Sovyetler sonrası Orta Asya'daki otoriter rejim geleneğini sürdüren Tacikistan'daki gelişmelerle ilgili olarak ülkenin en büyük muhalefet partisini oluşturan İslâmî Uyanış Partisi Lideri ve parlamentodaki tek muhalif milletvekili Muhyiddin Kabiri ile Londra'da kaldığı otelde bir söyleşi gerçekleştirdik.

Londra'da arkadaşımız Mehmet Nedim Aslan'ın sorularını cevaplandıran Kabiri, Şubat ayında yapılacak seçimler için Tacik diasporasıyla yapacağı görüşmelere, hükümetin engel çıkardığını ve Moskova'daki görüşmesini iptal ettiğini kaydetti.

İngiltere'ye Oxford ve Exeter Üniversitelerinin davetlisi olarak gelen Kabiri, kanlı çatışmaların yaşandığı 1992-97 yılları arasında İslâmî muhalefetin temsilcisiydi. "Ben iç savaş kuşağının temsilcisiyim" diyen Kabiri, Londra'dan Moskova'ya giderek buradaki 1.5 milyonluk Tacik diasporasının temsilcileriyle görüşecekti; ancak Moskova'daki Tacikistan Büyükelçiliği bu görüşmeyi iptal etti. "Bugün Moskova'da olmam gerekiyordu ve buradaki Taciklilerle bir araya gelecektim" diyen Kabiri, büyükelçiliğin görüşmeyi iptal etmesinin sebebinin ise Şubat ayında yapılacak seçimler olduğunu kaydetti.

Tacikistan'ın komşu ülke Afganistan ve Özbekistan'daki istikrarsızlıktan etkilendiğini kaydeden Kabiri, "İç savaştan sonra ortaya çıkan iyimser havanın bugün ülkenin giderek daha da otoriterleşmesiyle kötümser bir hal aldı. Ülkedeki muhalefet, devletin otoriter ve yasakçı uygulamalarından çok huzursuz ve bunun için silahlı mücadele isteyen bile var. Ama biz ülkemizin yeniden bir çatışma ortamına girmesine izin vermeyeceğiz. Bakın, biz 10 yıl önce İslâmî bir devlet istiyorduk ama iç savaşı bitiren anlaşmada, ülkenin demokratik bir düzenle devam etmesinden yana tavır ortaya koyduk ve demokratik devlet, İslâmî kültür prensibi etrafında buluştuk. Ülkeyi yönetenler daha da otoriter bir hal aldı" dedi.

Kabiri'ye Tacikistan'ı daha da otoriter bir düzene götüren uygulamaları sorduğumuzda gülerek şöyle cevap veriyor: "Mesela ben 45 yaşındayım ve sakal bırakamam. Üniversitede görev yapan öğretim görevlileri, ancak 50 yaşından sonra sakal bırakabilirler ve bu sakalın boyu da 3 santimi geçmeyecek şekilde olmalı. Yani benim sakal bırakabilmem için 5 yıl daha beklemem gerekiyor ve bu sakalın boyu da 3 santimi geçmeyecek. Ben de üniversitede çalıştığım için bu kategoriye giriyorum." Sakal, Tacikistan'daki katı laik uygulamaların en uç örneğini oluşturuyor ancak yasaklar sadece sakalla sınırlı değil. Rahmon yönetimi, laiklik adına ülkedeki camilere kadınların girmesini ve devlet daireleri ile üniversitelerde başörtüsü giyilmesini yasakladı.

Kabiri yasakları sıralarken bir başka ilginç örnek daha veriyor: "Bugün Tacikistan'ın hiçbir devlet dairesinde namaz kılınamaz. Hükümet bunu güya lâiklik adına yasakladı. Mesela ben meclisteki odamda namaz kıldığımda bile bazı vekiller 'Bu lâikliğe aykırı' diyerek, namaz kılmamamı istediler. 'Namaz kılmak için ille de camiye gitmelisin' dediler."

Anayasa'nın demokratik olmasına rağmen bu yasakların dayandırıldığı dayanağı sorduğumuzda ise Kabiri ilginç bir cevap veriyor: "Biz neden böyle yapıyorsunuz dediğimizde bize Fransa ve Türkiye'yi örnek gösteriyorlar. 'Fransa ve Türkiye de demokratik ülke ama orada başörtüsü yasağı var' diyorlar."

Sığındıkları bu mazeretler bile çok komik. Biz lâikliğin din ile devlet işlerinin birbirinden ayrılması olarak görüyor ve devletin, vatandaşlarının dinî inancına karışamayacağını söylüyoruz. Ama onlar tersini anlıyor, lâikliği bir din gibi uyguluyorlar. Yani ülkede bugün katı seküler bir din anlayışı enjekte ediliyor. İnsanlar bu durumdan çok rahatsız ve biz ülkenin yeni bir iç savaşa sürüklenmemesi için elimizden geleni yapıyoruz."

Orta Asya'nın dağlık bölgesinde kurulmuş olan Tacikistan devleti, güneyde Afganistan, doğuda Çin, batıda Özbekistan ve kuzeyde Kırgızistan ile komşu. Ülkenin resmi dili Farsça'ya yakın bir dil olan Tacikçe olmasına rağmen, Rusça da konuşuluyor. 7.5 milyonluk nüfusun yüzde 98'i Müslümanlardan (yüzde 95 Sünni, yüzde 5 Şiî) oluşurken geriye kalan yüzde 2'si de Rus Ortodokslardan ve Yahudilerden oluşuyor. Kültürel olarak İran ve Afganistan'a çok yakın olan Tacikistan'da Farsça'nın değişik lehçeleri de konuşulmaktadır. Başkenti Duşanbe ve para birimi Somoni olan Tacikistan'da kişi başına düşen milli gelir 795 Dolar civarında.

MEHMET NEDİM ASLAN / VAKİT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2006 Analiz Merkezi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Haber Scripti: CM Bilişim