• BIST 89.953
  • Altın 145,342
  • Dolar 3,6209
  • Euro 3,9098
  • İstanbul 11 °C
  • Ankara 17 °C
  • İzmir 22 °C
  • 18 MART ÇANAKKALE İNGİLİZ ZAFERİ Mİ?
  • 15 Temmuz'da FETÖ Darbesini İlk Haber Veren ve Milleti Meydanlara Çağıran Fatih Tezcan'a FETÖ'ye Hakaretten Dava!
  • Fatih Tezcan: Kadir Topbaş İntihar Etti!
  • 18 MART ÇANAKKALE İNGİLİZ ZAFERİ Mİ?
  • 15 Temmuz'da FETÖ Darbesini İlk Haber Veren ve Milleti Meydanlara Çağıran Fatih Tezcan'a FETÖ'ye Hakaretten Dava!
  • Fatih Tezcan: Kadir Topbaş İntihar Etti!

ELBİSE KİRLENDİ, YAT ALALIM !

ELBİSE KİRLENDİ, YAT ALALIM !
Amerikan Milli Arşivlerinde yapılan bir araştırma Atatürk'ün yatı Savarona'nın alım sürecinde, hükümete yakın çevrenin "aracılık" yaparak komisyon almaya çalıştığını gözler önüne seriyor.

 

 

 

 

 

Atatürk'ün son günlerinde kendisine hediye edilen ve "Atatürk'ün Yatı" olarak bilinen Savarona'nın satışı gündemdeydi bir süredir. Savarona'ya talip çıkar mı, satılır mı bilinmez ama hangi şartlar altında satın alındığını araştırmacı yazar Rıfat Bali, "Savarona: Atatürk'e Son Armağan" kitabında ele alıyor. Savarona Yatı'nın satın alınma sürecinin şimdiye kadar gün ışığına çıkmamış yanlarını Amerikan Milli Arşivleri'nden faydalanarak ortaya koyan Bali tek parti döneminde iş aleminin önde gelen tüccarlarının hükümet çevreleri ve üst düzey bürokrasiyle tesis ettikleri yakın ilişkilerden nasıl faydalandıklarına veya faydalanmaya çalıştıklarına işaret ediyor.

 

KRALIN ELBİSESİNE KURUM YAĞINCA

Savarona Yatı'nın satın alınmasına, Atatürk'ü ziyaret için İstanbul'a gelen İngiltere Kralı 8. Edward'ın beyaz tören elbisesi neden oluyor. Kral, şerefine düzenlenen yelken yarışlarını Ertuğrul Yatı'ndan seyrederken elbisesi yatın bacalarından yağan yağlı kurumların yapışması nedeniyle siyaha dönünce Atatürk, Kral'a karşı mahcup oluyor. Bir yandan Atatürk'ün ilerleyen rahatsızlığı için deniz havası alması da tavsiye edilince yeni bir yat alınması gündeme geliyor. Dünyanın en ünlü yatlarından biri olan Savarona da o günlerde satışa çıkarıldığı için hükümet hemen talip oluyor.

 

KOMİSYONUMU UNUTMAYIN

Kitaptaki belgelerde Savarona Yatı'nın satın alınma sürecinde aracı olan iki kişinin adı geçiyor; Mahmut Baler ve ortağı Nuri Aziz Beler. Mahmut Baler, Celal Bayer'in çok yakın ahbabı ve yerli merinos yünlerinden yünlü kumaş üreten ve Türkiye İş Bankası AŞ.'nin iştiraklerinden olan YÜNİŞ fabrikasının İstanbul temsilciliğini yürüten bir ticaret adamı. Mahmut Baler hatıratında Savarona'nın alınması için hükümet tarafından görevlendirilen 5 kişilik bir heyet ile Berlin'e gittiğinden bahsediyor, ancak kitapta yer alan belgelerden öğreniyoruz ki, Nuri Aziz Beler'le birlikte Amerikan hükümetinden bir komisyon alması söz konusu. Beler, satışı gerçekleştiren acentaya 12 Ocak ve 17 Ocak 1938 tarihinde çektiği telgraflarda satış için Savarona'ya verilecek fiyata yüzde 10 komisyonlarının da eklenmesini ve bu konunun da Türk Hükümeti'nden gizli tutulması arzusunu iletmiş. Ancak satış tamamlandıktan sonra Beler ve Baler'e ödeme yapılmadığı gibi herhangi bir cevap da verilmemiş.

 

HÜKÜMET ARACILIĞI KABUL EDİYORDU

Komisyonlarını alamayınca, Amerikan Büyükelçiliği ticaret ateşesine Savarona Ship Corparation'ın ödemesi gereken yüzde 10 komisyonu ödemediğini belirtip ihtilafın halli için başvuran Mahmut Baler ve Nuri Beler herhangi bir sonuç alamayınca Amerikan Mahkemeleri'nde dava açmış. Komisyonlarını alabilmeleri için İktisat Vekaleti Hususi Kalem Müdürlüğü tarafından verilen bir yazı ise Savarona'nın satışında Baler ve Beler'in aracılıklarının hükümet tarafından bilinip kabul edildiğini gösteriyor. Ayrıca Amerikan yetkililerinin aralarında yaptıkları yazışmalarda Baler ve Beler'in yol ücretleri ve avukat masraflarını ödemeleri için Türk Hükümeti tarafından 5 bin dolarlık döviz tahsis edildiğinden söz ediliyor. Bali, ihtilafın nasıl sonuçlandığına dair bir belge olmadığı için komisyonun alınıp alınamadığının belli olmadığını söylüyor.

 

DRAHOMA'MI ÖDEYİN SAVARONA'YI ALIN

Savarona'nın satışından kar elde etmeye çalışan bir başkası ise Alman Deniz Ticareti müessesinde çalışan bir kadın. Adı belirtilmeyen kadın, Savarona'nın satışı ile ilgili görüşmeler kesintiye uğradığında Türkiye İş Bankası Hamburg Şube Müdür Tahir Kevkep'e "Türkiye'nin Savaronayı satın alamayacaklarını ve bunun sebebini kendisinin anlattığı açık edilmeme ve evlenmek için biriktirmeye çalıştığı drahomanın kendisine ödenmesi şartıyla bu bilgiyi verebileceğini iletmiş. Gerekli teminatı aldıktan sonra da yatı Hitler'in satın aldığını söylemiş. Bu satışın iptali için, satışı henüz onaylamayan Amerika Bayrak Değiştirme Komisyonu'na baskı yaparak satışın iptal ettirilmesini tavsiye etmiş. Mahmut Baler'in hatıratında anlattıklarına göre bu yol izlenerek satış iptal ettirilmiş.

 

ARACILIK EDEN EDENE

Savarona'nın satın alınmasında aracı olan ya da olduğunu iddia edenlerin sadece bu kişiler olmadığını söylüyor Rıfat Bali. Eski İstanbul Liman Müdürü Ahmet Hamdi Başar hatıralarında bir tüccarla ortak bir şirket kurduğunu, bu şirketin muhtelif Avrupa firmalarından mümessillikler aldığını ve bu arada Savarona yatının satışına vasıta olduğunu yazmış. Buradan hareketle Savarona'nın alım sürecinde aracılık ederek gelir sağlayan ya da sağlamak isteyen çok kişi olduğunu düşünebiliriz. Zaten kitabın yazarı Rıfat Bali de araştırması sonucunda Çankaya'ya ve vekillere yakın olan dar çevrenin bu yakınlıktan nasıl şahsi fayda sağlamaya çalıştıklarına dikkat çekiyor.

 

 

yenisafak

 

 

 

 

 

 

g

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2006 Analiz Merkezi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Haber Scripti: CM Bilişim