• BIST 104.123
  • Altın 145,971
  • Dolar 3,4910
  • Euro 4,1702
  • İstanbul 21 °C
  • Ankara 12 °C
  • İzmir 19 °C
  • "Erdoğan'ı Öldürün" Pankartı Açıldı Fatih Tezcan Uyardı!
  • 18 MART ÇANAKKALE İNGİLİZ ZAFERİ Mİ?
  • 15 Temmuz'da FETÖ Darbesini İlk Haber Veren ve Milleti Meydanlara Çağıran Fatih Tezcan'a FETÖ'ye Hakaretten Dava!
  • "Erdoğan'ı Öldürün" Pankartı Açıldı Fatih Tezcan Uyardı!
  • 18 MART ÇANAKKALE İNGİLİZ ZAFERİ Mİ?
  • 15 Temmuz'da FETÖ Darbesini İlk Haber Veren ve Milleti Meydanlara Çağıran Fatih Tezcan'a FETÖ'ye Hakaretten Dava!

Dersim'de Emir: Canlı Bir Şey Bırakmayın!

Dersimde Emir: Canlı Bir Şey Bırakmayın!
Atatürk'ü ve Atatürkçülüğü kalkan yaparak tek parti rejiminin bekçiliğine soyunan CHP'nin ulusalcı milletvekilleri göremeyebilir ama bugünün dünyası çok farklı.

CHP ve Dersim: Kaçınılmaz yüzleşme ihtiyacı

Dr. Vahap COŞKUN

Bugünlerde elimde bir kitap var. Tarih Vakfı tarafından yayımlanan ve adı "Toplumsal Bellek, Kuşaklararası Aktarım ve Algı: Dersim 38'i Hatırlamak" olan bu kitap Bülent Bilmez, Gülay Kayacan ve Şükrü Aslan tarafından kaleme alınmış.

Alan araştırmasına dayanan bu sözlü tarih çalışması çok değerli bilgiler içeriyor ve güncel tartışmalara da ışık tutuyor.

Kitabın "38'de Neler Yapıldığına Dair Beyanlar" bölümü son derece öğretici. Bilhassa o dönemde Dersim'de görev yapan kamu görevlilerinin beyanları ve bugün elde bulunan bazı resmî evraklar Dersim 38'de neler yaşandığını anlamamızı sağlıyor. Mesela 1938 yılında Dersim'de görevli olan Said Nursi'nin talebesi Albay İbrahim Hulusi Yahyagil, kendilerine "Canlı bir şey bırakmayın." diye emir verildiğini Necip Fazıl Kısakürek'e anlatıyor. Necip Fazıl da -"Son Devrin Din Mazlumları" adlı eserinde- insanlık adına bu utanç verici Dersim öykülerini "insanlık suçu" olarak niteliyor.

Silahlı Kuvvetler'in 38 yazında Dersim'de yaptığı her şeyi gün gün yazılı olarak kaydettiği raporlarda kullandığı dil tüyler ürpertiyor: "Haydutların sığındığı, ağızları mazgallı taş duvarlarla kapatılmış mağaralar cesur askerlerimiz tarafından kuşatılmış, top ve makineli tüfek ateşinden başka 25. Alay'dan gönderilen İstihkam müfrezesi tarafından tahrip kalıpları atılmak suretiyle mağaralar tahrip edilerek içindekiler öldürülmüş, can havli ile dışarı fırlayanlar da ateşle imha edilmiştir."

"Sadece 17 günlük tarama sürecinde (23 Temmuz-10 Ağustos 1938) ölü ve diri 7954 kişi ele geçirilmiş, 1019 silah ele geçirilmiş ve 4. Genel Müfettişlik'ten isimleri verilen 101 kişiden 73'ü yakalanmıştır."

Bu raporlara göre Dersim 38'de 13 bin kişi öldürülüyor. Bu kitlesel tasfiye süreci üç önemli toplumsal yaraya sebebiyet veriyor. Birincisi, anne ve babaları öldürülen çocukların kaybolması ve kız çocuklarının komutanlar arasında paylaştırılmasıdır. Son yıllarda yapılan çalışmalar, bu uygulamanın bir hayli yaygın olduğunu gösteriyor. İkincisi, kitlesel sürgün uygulanmasıdır. Bir şekilde fiziken imha edilmekten kurtulanlar -asimile edilmelerini sağlamak üzere- Türk kültürünün hakim olduğu bölgelere sürgün ediliyorlar. Resmî belgelerden ortaya çıkarılan verilere göre yaklaşık 12 bin kişi Dersim'den Batı'ya sürülüyor. Ve üçüncüsü, Dersimli kız çocuklarının ailelerinden kopartılarak Elazığ Kız Enstitüsü içinde yatılı bölüm oluşturulup eğitilmeleri ve resmen ifade edildiği gibi Türkleştirilmeleridir. "Başka bir deyişle bu çocukların misyoner bir ruhla asimile edilmeleri gerektiği açık bir şekilde savunulmuştur." (s.34-36) Kitapta çeşitli konularda hem Dersim kökenli olanların hem de Dersim kökenli olmayanların tanıklıklarına başvuruluyor, hatıralarına yer veriliyor. Anlatılanlar insanın kanını donduruyor. Bahtiyar Aşireti'nden bir bey, 37-38'de yaşananların sistematik bir imha operasyonu olduğunu belirtiyor: "38 tarihinde bir katliam oluşturulmuştur. 1937'de başlamış hareketler... Bu memlekette bir isyan yok, bir katliam vardı. Ama bu katliamın nedenini ne devlet bize söylüyor ne de biz biliyoruz." Laçin Aşireti'nden 1934 doğumlu bir bey ise şunları söylüyor: "Dersim'de meşhur, bizzat Hozat-Ovacık üçgeninde Mızraklı Alay ki diğer ismi Tunç Alayı diye geçiyor, bu alay Hıdırdamı'nda katlediyor, kurşuna diziyor, ateşe diri diri atarak yakıyor. Katliamlar, haksız katliamlar olmuş çok olmuş. Bunu bizzat ben çocuklarıma bile söyleyemiyordum yaşlılarımızdan duyduğumuz halde. Fakat bu siyasiler propaganda aracı yapınca ben niye söylemeyeyim ki yani? Katliamlar olmuş işte ..." (s.46-47)

Toplumsal algıda Dersim 38'in bir katliam olarak görülmesi ve bunun son dönemlerde kamusal gündeme daha çok taşınması bazı bünyelerde rahatsızlık yaratıyor. Rahatsız olanların başında ise CHP geliyor. CHP, Dersim'de yaşananlarla yüzleşmeyi bir türlü başaramadığı için, her bu konu açıldığında sıkıntıya düşüyor. Daha önce Onur Öymen'in Dersim'de devletin yaptıklarını onaylayan sözleriyle çalkalanan CHP, bugünlerde ise Hüseyin Akgün'ün Dersim'de devletin ve CHP'nin yaptıklarını mahkûm eden sözleriyle sarsılıyor.

DERSİM, CHP'NİN KENDİ TARİHİYLE HESAPLAŞMASİ İÇİN BİR FIRSAT

Bugün Parlamento'da CHP milletvekili olarak bulunan Aygün, değerli bir hukukçu olmasının yanı sıra Dersim 38 konusundaki uzmanlığıyla da biliniyor. Dersim 38'de gerçekte nelerin yaşandığını araştıran, yaşananların tarihî, sosyal, kültürel ve siyasal maliyetinin neler olduğunu sorgulayan ve bir yüzleşme ihtiyacına dikkat çeken Aygün'ün bu konuda yayımlanmış iki kitabı bulunuyor. Aygün, kısa bir süre önce Zaman'dan Habib Güler ile bir söyleşi yaptı ve Dersim 38'e ilişkin 3 önemli tespitte bulundu. Bir, "Resmî tez gerçeği yansıtmaz, Dersim'de bir isyan değil, katliam yaşanmıştır." İki, "Dersim 38'in sorumlusu devlet ve CHP'dir." Üç, "Aleviler arasında yaygın olan 'Atatürk'ün bu işlerden haberi yok' düşüncesi yanlıştır. Gerçekte, bu dönem izlenen bütün politikalarda Atatürk devletin başındadır ve dolayısıyla Dersim katliamından haberdar olmaması mümkün değildir." (Zaman, 10.11.2011) Bu söyleşi CHP'de çatlamaya sebep oldu. Ulusalcı 12 milletvekili -iki sayfalık bir bildiriyle- Aygün'ün bu görüşlerine karşı sessiz kalan parti yönetimini ve genel başkanı sert bir şekilde eleştirdi. Bunun üzerine parti yönetimi de Aygün'den savunma istedi.

CHP içerisindeki bu çatlak hayırlıdır. Çünkü bir kere daha CHP'ye kendi tarihiyle hesaplaşmasına imkân yaratmıştır. Geçmişte yapılan yanlışların bir kez daha tekrarlanmaması ve insanların bundan daha fazla zarar görmemesi, geçmişin eleştirel ve şeffaf bir sorgulamadan geçirilmesine bağlıdır. Bu meyanda CHP iki türlü davranabilir: CHP, ya Aygün'ü disipline sevk etmek, cezalandırmak veya sesini kesmeye çalışmak gibi yollara sapacak veya Akgün'ün açtığı yolu takip edecektir. Birincisi çıkmaz bir yoldur, zira her şeyin bir biçimde konuşulmaya başladığı dönemde partiyi ezberlere ve sessizliğe mahkûm etmeye dönük her çaba CHP'ye daha fazla zarar verecektir. CHP'nin yapması gereken ikincisidir; yani CHP Dersim 38'de olup bitenler açığa çıkarmaya çalışmalı ve bu konuda sorumluluklarını kabul etmelidir.

Atatürk'ü ve Atatürkçülüğü kalkan yaparak tek parti rejiminin bekçiliğine soyunan CHP'nin ulusalcı milletvekilleri göremeyebilir ama bugünün dünyası çok farklı. Bu dünyada insanları bir konuyu konuşmaktan men etmenin, yaşanmış katliamları unutmaya terk etmenin veya bir kişiyi "ulu önder" kılıp onu her türlü tartışmanın ötesinde tutmanın imkânı yok. Türkiye toplumu da bu dünyadan etkileniyor elbet ve -biraz geç kalmış olsa da- geçmişteki olayların izini sürüyor. Artık tarihin sadece devletin resmi tezlerinden ibaret olmadığını görüyor, gizleri ortaya çıkarmaya çalışıyor ve tüm bir geçmişi yeniden yorumluyor. Özellikle Cumhuriyet'in fizikî, manevî ve malî şiddet uyguladığı ve türlü acılar çektirdiği toplum kesimleri -Kürtler, Aleviler, gayrimüslimler, dindarlar- hafızaları tazeleyip yaşananları yeniden bir sorgulama sürecine tabi tutuyorlar.

CHP'nin bu sorgulamadan muaf olması düşünülemez. Bu yüzden CHP'ye düşen tez elden tarihiyle yüzleşmesi, mağdur ettiği toplumsal kesimlerden açıkça özür dilmesi ve bu mağduriyetleri telafi etmeye yönelik ciddi politikalar geliştirmesidir. Yoksa resmî teze aykırı düşen bir milletvekilini baskı altına almak ve geri adım attırmaya çalışmak CHP'ye bir şey kazandırmaz. Tüm baskılara rağmen inandığı düşüncelerinin, sözlerinin arkasında duran Aygün çok haklı: "Geri adım atmam söz konusu olmaz. Ben geri adım atsam da tarihte yaşananları nasıl düzelteceksiniz? Bu olaylar yaşanmıştır."

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2006 Analiz Merkezi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Haber Scripti: CM Bilişim